TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI  BÖLÜMÜ

LİSANS DERS İÇERİKLERİ

D.Kodu

Dersin Adı

Kredisi

TDE 101 Türk Dil Bilgisi  I (Ses Bilgisi)                                                                           (3+0)

Türk dilini, ses bilgisi bakımından  kavramanın usulünü  ve vasıtalarını, Türkiye Türkçesi merkez alınarak  yapılan  uygulamalara dayanarak   ögretmeyi hedefleyen bir derstir. Bu amaçla   verilen  derslerin belli başlı konu başlıkları şöyle özetlenebilir;

Türk dilinin  ses değişmelerine dayanan tarihi ve  coğrafi şive  ve lehçe sınıflara esas teşkil  eden genel ses yapısı, bunların  temel kaynakları, sesler, seslerin nicelik değerleri ve bu değerlerin  ses cihazımızın çalışma sistemiyle ilgileri, Türk dilinin hece yapısının dayandığı esaslar, hece örnekleri tablosu, ses olayları, ses değişmeleri, ses uyumları.

            Ses bilgisinden, dilimizin kelime, ek ve cümle bilgileri hakkında  yapılan araştırma ve öğretim sırasında  faydalanabilmenin  yollarının  örnekleri.

TDE 102 Türk Dil Bilgisi  II (Şekil Bilgisi)                                                                       (3+0)

            Türk dilinin yapısındaki  kelime-ek, ek-ek ve kelime-kelime ilişkisini   düzenleyen  kuralların ekleşme ve  eklenme  düzenine dayalı olarak kavramanın  usûlünü ve vasıtalarını, Türkiye Türkçesi  merkez alınarak  yapılan  uygulamalara dayanarak   öğretmeyi hedefleyen bir derstir. Belli başlı konu başlıklarını şöyle  sıralayabiliriz;

Şekil (morfem) nedir? Kelime ve ek nedir? Ekleri, Türk dili açısından belirleyen  şekil, yapı  ve fonksiyon ilişkisi nasıldır? Türk dilinin söz diziminde  bu ekler, ekleşme ve ekleşmeler nasıl  sınıflanabilmektedir?

            Şekil bilgisinde, dilimizin kelime , ek ve cümle bilgisi bakımından araştırılması ve öğretilmesi sırasında faydalanma yollarından örnekler.

TDE 103 Türk Dili I (Azerbaycan -Türkmen Türkçesi)                                                   (2+0)

Türklerin tarih sahnesine çıktıkları coğrafyada Oğuz grubu lehçelerinin özellikleri. Azerbaycan Türkçesi ve Türkmen Türkçesi’nin  özet grameri ve metin incelemeleri

            Her iki lehçede Slav-Kiril harfli metinlerin okutulması.

TDE 104 Türk Dili II (Eski Anadolu Türkçesi)                                                                (2+0)

Türk Dili II dersi, Türk dilinin Orta Türkçe döneminde, 12.yy’da Anadolu’da   Oğuz şivesine dayalı olarak kurulan ve 16. yy’a kadarki  dönemi içine alan bu yazı dilinin  belli başlı hususiyetleriyle öğretilmesini  hedefleyen bir derstir. Belli başlı konu başlıkları şöyle  sıralanabilir;

            Eski Anadolu Türkçesi’nde görülen belli başlı ses olayları ve ses değişmeleri,  döneme ait karakteristik  ek örnekleri nelerdir? Dönemin sözlük dağarcığına has belli başlı örnekler.

            Verilen bilgilere tanıklık eden metinlerin, yazılı örneklerin, imlâ-ses ilişkisine dayanan belli başlı  problemlerin  çözümünü de içine alacak şekilde okunup incelenmesi.

TDE 105 Yeni Türk Edebiyatı I                                                                                         (2+0)

         Yeni Türk edebiyatına giriş; garplılaşma hareketine genel bir bakış;  19. yy ilk yarısında Türk şiiri (  Yeni Türk edebiyatının genel niteliklerinin anlaşılması açısından divan şiirine bakışlar; divan şiirinin hayal dünyası, dil özellikleri, şiir teknikleri bakımından yapısı; yenileşmenin fikrî zemini; Tanzimat Fermanı’ndan önce iyileştirme girişimleri; 19.yy’ ın ilk  yarısında Türk edebiyatı; divan şiirini sürdürenler; halk şiiri geleneğini sürdürenler); 19. yy ilk yarısında nesir (resmi yazışma dili ve değişmesi; tarihçilerin dili, hatıra yazarları, Avrupa izlenimlerini yansıtan eserler); Türk kültür ve edebiyatı’na batıdan gelen edebi akımlar ve  kavramlar; yeni edebiyatın ilk neslini yetiştiren kişi ve kuruluşlar; M.Reşit Paşa, kalemler vb.; parlamento, akıl, hürriyet vb.; Türk edebiyatına batıdan gelen edebî kurum ve türler: gazete, tiyatro, makale vb.; Tanzimat Fermanı’nın getirdikleri; yeni Türk edebiyatının karakteristik özellikleri, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 106 Yeni Türk Edebiyatı II                                                                                        (2+0)

            Batılılaşma dönemi fikir hareketleri, batı ile temaslar, batıya öğrenci gönderilmesi, Tanzimat Fermanı ve Osmanlı milleti kavramı, Islahat Fermanı, yabancı okullar, bankalar, Galatasaray ve Darulfünûn’un açılışı; bu dönemde yüz gösteren ve gelişen siyasî akımlar ve moda eğilimler, köklü değişimler ve bunların sanat ve fikir hayatımıza yansımaları, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 107 Eski Türk Edebiyatı I                                                                                         (3+0)

Edebiyatın tanımı, divan edebiyatının tanımı, doğuşu, adlandırılışı, coğrafyası; dîvân

şairlerinin dünyası, divan edebiyatının kaynakları, temel mazmun bilgileri; kaside, gazel, kıt'a vb. nazım şekillerinin tanımı, özellikleri ve önemli temsilcilerinden örnek şiirler; aruz vezni, tanımı, tarihçesi, belli başlı aruz kalıpları ve uygulamalı örnekleri.

TDE 108 Eski Türk Edebiyatı II                                                                                        (3+0)

            Tevhid, na't, medhiye, hicviye vb. nazım türlerinin tanımı, özellikleri ve önemli  temsilcilerinden örnek şiirler; teşbih, istiare, mecaz, tevriye vb. edebi sanatların tanımı, belli başlı sanatlar ve uygulamalı örnekleri; seçme divan şiiri örneklerinden hareketle Türkiye  Türkçesi’ne çeviri metotları ve uygulamalı örnekleri.

TDE  109 Osmanlı  Türkçesi  I                                                                                          (4+0)

            Arap alfabesinin öğretilmesi, harfler ve birleşmeleri, Türkçe vokallerin yazılması, rakamlar, Türkçe kelimeler, kelime başı içi ve sonunda vokal yazılışı, Kapalı e’lerin i ile yazılması, d’lerin tı ile yazılması sonda t, p, ç yazılışları, çevriyazı (transkripsiyon) alfabesi, Arapça, Farsça ve Türkçe’ye mahsus harfler, harekeler, vav-ı ma’dûle,  kaf-ı vavî, eklerin yazılışı, İsimlere getirilen yapım ekleri; isimden isim, isimden fiil, isimlere getirilen çekim ekleri; çokluk, iyelik ve hâl ekleri, fiillere getirilen yapım ekleri; fiilden isim ve fiilden fiil yapım ekleri, fiillere getirilen çekim ekleri; şekil zaman ve şahıs ekleri, bildirme ve soru eklerinin yazılışları, okuma çalışmaları, dönemlere ait metinlerin tanıtımı ve okunması.

TDE  111 Sözlü ve Yazılı Anlatım I                                                                        (2+0)            Cümle, anlatım ile cümle bozuklukları ve bunların düzeltilmesi, anlatım biçimleri, bozuk cümle örnekleri, kompozisyonla ilgili genel bilgiler, yazı yazarken uygulanacak plan, yazı türleri; çeviri, davetiye, deneme, dilekçe, fabl, fıkra, haber, hatıra, hikaye, inceleme, ilan ve reklam, ilân, karar, kitap bilgisi, konferans, makale, masal, mektup, resmi mektuplar, mülakat, nutuk, özet çıkarma, rapor, roman, senaryo, seyahat, sohbet, şiir, tebrik, telgraf, tenkit, tiyatro, tutanak, ilmî yazıların yazılmasında uyulacak kurallar.

          Sesler ve ses uyumları, bazı kelime ve eklerin yazılışları, küçük ve büyük harfler, birleşik kelimeler, alıntı kelimelerin yazılışı, yabancı özel adların yazılışı, noktalama işaretleri, kısaltmalar ve çeşitli türlerde yazı denemeleri.

TDE  112 A-B Osmanlı  Türkçesi  II (Gramer)                                                                (2+0)

           Farsça unsurlar; Farsça terkibler, birleşik kelime ve birleşik isimler, Farsça çokluklar ve sayılar, başa ve sona getirilen edatlar ve sona gelen yapım ekleri, fiil isimleri masdarlar, mazi, emir ve hal-i hazır gövdeleri.

           Arapça Unsurlar; ikiz ünlüler, yuvarlak t, kısa elif, Arapça kelimelerin yapısı, asli ve zaid harfler, Arapça kelime çeşitleri, şemsî ve kamerî harfler, Arapça izafet terkibi, sıfat terkibi, edatlar, harf-i cerler, kelime ailesi, isim, ism-i fâil, ism-i mefûl, ism-i tafdîl, ism-i mekân, ism-i zamân ism-i alet, ism-i tasgîr, ism-i mensûb, sıfat-ı müşebbehe, mübalaga-i fâil, çeşitli dönemlere ait metinlerin tanıtımı ve okunması.

TDE 113 Türk Halkları                                                                                                      (2+0)

            Türk adı ve Türkî kavramı. Türklerin ana yurdu. Tarihte ilk defa Göktürkler tarafından kullanılan ve siyasi kimlik ifade eden  TÜRK kelimesi bütün devirlerde Türk dili konuşan toplulukların adı gibi. Ortak dil ve edebiyat temeli üzerinde  inkişaf eden Türk dünyası.

            Türk dünyası coğrafya ve demografyası.Türk cumhuriyet ve topluluklarının edebiyatı ve kültürü.

TDE 115 Halk Bilimi I                                                                                                        (2+0)

           “Folk”, “lore”, folklor kavramı ve tanımı; ilmî bakımdan halk ve halkîlik; Türkiye’de folklor (Genel); ilk folklor çalışmaları: Ziya Gökalp, Rıza Tevfik, Fuat Köprülü ve makaleleri, folklorun alanı, folklorun amacı, folklorun kadroları, folklorun  konuları ve  bu konuların Türk folkloru örnekleriyle açıklanması, halk bilgisi konularının incelenmesi; sözlü kültür mahsûlleri, maddî kültür mahsulleri, folklor ve edebiyat; halk edebiyatı; halk edebiyatının sahasına giren konular.

TDE  120  Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı                                                       (2+1)

            Bilgisayarın tarihçesi, bilgisayarın çalışma sistemi, bilgisayar donanımları, DOS işletim sistemi, bilgisayar virüsleri, Windows işletim sistemi ve donatılar, kelime işlem (Word), veri işleme (Excel), sunu hazırlama (Power Point), internet ve kullanımı

TDE  121  Temel Bilgisayar Teknolojileri Kullanımı                                                       (2+1)

           Bilgisayar organizasyonu, programlama dili (Visual basic veya C++) Unix işletim sistemi, veri tabanı kullanma (access), bilgisayar ağları.

TDE  122  Türk Dili Tarihi                                                                                                 (2+0)

             Türkçe’nin başlangıcından zamanımıza kadarki gelişimi, yerli yabancı ilim adamlarının bu konuda yaptıkları tasniflerin anlatılmaları ve karşılaştırılmaları. Türk Dili araştırmalarının kitap, makale ve tebliğ olarak tasnifi ve tanıtılması, kaynaklara gitmenin ilmî araştırmalardaki öneminin kavratılması yolunda bilgiler.

TDE  124 Türk  Medeniyeti  Tarihi                                                                                   (2+0)

           Medeniyet kavramının yorumu,  kültür ve medeniyet / tarih ve medeniyet, şehirleşme ve medeniyet, Türklerin tarih boyunca bulunduğu coğrafyalar, Asya’dan Avrupa’ya doğru İslâm öncesi ve sonrası dönemlerde Türklerin kültür ve medeniyet dünyasına kazandırdıkları, mimarîde,  musikide,  edebiyatta ve diğer sanat alanlarındaki şaheserler. Büyük sanatçıların ve zirve eserlerin vasıfları. Köktürk, Uygur, Karahanlı, Selçuklu ve Beylikler Dönemi ile Osmanlılar ve Cumhuriyet Dönemi’nin zamanımıza uzanan tarihî yadigârları. Eski Türkler’in sosyal ve kültürel hayatları. Eski Türkler’in aile hayatı, ev, çadır eşya, giyim-kuşam ve folklorik değerleri.

TDE 126 Halk Bilimi II                                                                                                      (2+0)

Folklore ve fakelore; folklorda varyant; authentic kavramı ve orijinallik; folklorun genel kuralları; kanunları; folklor akımları; okulları; folklor metodolojisi; Türk folklorunun kaynakları; yazılı kaynaklar (Cönkler, mecmualar vb.); yazılı eserler; kitabeler; bengü taşlar; orijinal yazma eserler; sözlükler; ağız derlemeleri; edebiyat eserleri; süreli yayınlar; sözlü kaynaklar; görsel kaynaklar; sinema; televizyon; resim; şenlik; bayramlar; mahallî günler; Türk folkloru ile ilgili yayınlar;  Türk folkloru ile ilgili ilmî toplantılar ve kurslar; Türk folkloru ile ilgili kurum ve kuruluşlar; Boratav’dan Acıpayamlı’ya folklor kürsüsü; folklorla ilgili arayışlar, anlayışlar, yaklaşımlar.

TDE  128 Osmanlı  Türkçesi  (Metinler)                                                                          (2+0)

Osmanlı Dönemi metinleri, bu metinlerin tanıtılıp okunması, metinlerin dönemlerine göere incelenmesi ve okuma pratiğinin geliştirilmesi, el yazması eserlerin tanıtılıp okunması, elyazısı çeşitleri ve bu yazı çeşitleri ile yazılı metinlerin okunması, dönemlerin dil, imlâ ve üslûp özelikleri

TDE  191  Atatürk İlke ve İnkılâpları Tarihi I                                                                  (2+0            Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi dersini okumanın gerekliliği, İnkılâp kavramı ve Atatürk Türk İnkılâbı öncesi gelişmeler. Avrupa'daki gelişmeler, Osmanlı Devleti ve yenilik hareketleri Tanzimat ve Meşrutiyet denemeleri, fikir hareketleri. Devleti yıkan savaşlar, Trablugarp ve Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı, Montros Mütarekesi, Mütareke bahanesiyle yapılan işgaller, işgaller karşısında tutum, Mustafa Kemal Atatürk ve Türk milletini teşkilatlandırması, Mustafa Kemal Atatürk'ün kişilik özellikleri, Mustafa Kemal Atatürk'ün görevleri, Mustafa Kemal Atatürk'ün Samsun'a çıkışı, Amasya Genelgesi, kongreler, Misâk-ı Millî, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Mücâdele'ye karşı hareketler, Kuvâ-yı Millîye ve cepheleri Sevr dayatması, Sevr'e karşı Türk milletinin varlık mücadelesi, Düzenli Ordu Dönemi, İnönü Savaşları, Londra Konferansı, Sakarya Muharebesi, Büyük Taarruz, Millî Mücâdele Dönemi Türk dış politikası, Antlaşmalar Dönemi, Mudanya Ateşkes Antlaşması, Lozan Barış Antlaşması.

TDE  192  Atatürk İlke ve İnkılâpları Tarihi II                                                                (2+0)

            Cumhuriyetin  kurulması  için  yapılan  hazırlıklar, saltanatın  kaldırılması, cumhuriyetin  ilanı, cumhuriyete  yönelik  tehditler, milliyetçilik, Atatürk’ün  tarih  ve  dil  anlayışı, Atatürk’e  göre  Türk  milli  eğitiminin  esasları, Atatürk’ün  millet  ve  kültür  anlayışı, lâiklik, halifelik  ve  halifeliğin  kaldırılması, tekke  ve  zaviyelerin  kaldırılması, Atatürk  ve  din, halkçılık, sosyal  alandaki  inkılâplar, devletçilik, iktisadi  alandaki  inkılâplar, (İzmir  İktisat  Kongresi  ve  kararları) inkılâpçılık, hukuki alanda  yapılan  inkılâplar, anayasa  hareketler, inkılâpçılık, dış  politika, Mustafa  Kemal  Atatürk’ün  dış  politika  esasları, Lozan’ın  bıraktığı  meselelerin  çözümü, milletlerarası birlikler, Milletler  Cemiyeti’nin  kuruluşu, Balkan  Antantı, Sadabat  Paktı, I. Dünya  Savaşı  öncesinde,  Türkiye  Avrupa  münasebetleri, II. Dünya  Savaşı  sonrası  Türkiye Kıbrıs  meselesi,  ve  Türk -Yunan  ilişkileri, Türkiye’ye  yönelik  tehditler, Atatürk  ilke  ve  inkılâplarına  yönelik  tehditler, üniter  devlet  yapısına  yönelik  tehditler.

TDE  193 Yabancı Dil             I                                                                                           (2+0)

            Yüksek Öğretim Kurulu tarafından belirlenen çerçeve doğrultusunda öğrencilere temel İngilizce yapıları sunulur. Ders tüm 1.sınıf öğrencileri için zorunlu ders niteliğinde olup, iki dönem boyunca haftada 2 ders saati olarak verilir. Dönem boyunca öğrencilere dört temel becerinin yanısıra gündelik yaşamda kullanabilecekleri dil becerileri de edindirilmeye çalışılır.

TDE  194 Yabancı Dil           II                                                                                          (2+0)

            Yüksek Öğretim Kurulu tarafından belirlenen çerçeve doğrultusunda öğrencilere temel İngilizce yapıları sunulur. Ders tüm 1.sınıf öğrencileri için zorunlu ders niteliğinde olup, iki dönem boyunca haftada 2 ders saati olarak verilir. Dönem boyunca öğrencilere dört temel becerinin yanısıra gündelik yaşamda kullanabilecekleri dil becerileri de edindirilmeye çalışılır..

TDE 201 Türk Dil Bilgisi  III  (Köktürkçe)                                                                      (3+0)

Yalnız Türk dili tarihinin eski Türkçe denilen  (11.yy’a kadar) döneminin derli toplu  ilk belgesine sahip ilk dönemini  temsil eden değil, aynı zamanda  dünya dil tarihinin  de en önemli belgesinden birisine  belki de birincisine de sahip olan Köktürkçe döneminin öğretilmesini hedefleyen bir derstir.

Köktürk yazılı belgelerinin yazı ve imlâ sistemi, Köktürklerin  ses tablosu, ses yapısı ; kelime kadrosu; söz diziminde, metinlere has  ek kültürü, Köktürkçe’ye has kelime ve ekler.

İlk olarak Köktürk   metinlerinde  rastlanan “Türük/Türk” kelimesi. Bu kelimenin oluşmasının dinamik değerleri.

            Köktürk yazılı belgelerinin  okunması, ses, ekleşme ve kelime bilgisi bakımından  incelenmesi.

TDE 202 Türk Dil Bilgisi  IV  (Uygurca)                                                                           (3+0)

           Uygurlar, Uygur tarihi ve medeniyeti, kullandıkları alfabeler, Uygur yazısının özellikleri, Uygur belgelerinin bulunuşu, Maniheizm ve Budizm, Uygur’lardan günümüze kadar gelen eserler, Maniheist ve Budist eserler, Çatikler, Sudurlar, Uygur’larda kitap türleri, Kalyanamkara Papamkara, Sekiz Yükmek, Mathian İncili, Dantipali Beg, Aç Pars hikâyeleri Maitrisimit, Uygur şairler ve örnek şiirler, eserlerden oluşan metin çözümlemeleri, Uygur dili, dil ve imla özellikleri, Uygur Türkçesi’nin genel dil özellikleri, n ve y lehçesi.

TDE 204 Türk Dili  IV (Karahanlı-Harezm Türkçesi)                                                      (2+0)

11.yy-14.yy. arasında Doğu Türkçesi yazı dilini temsil eden Karahanlı  ve Harezm Türkçesi şivelerini   belli başlı dil özellikleriyle  öğretmeyi hedefleyen  bir derstir. Belli başlı konu başlıkları şöyle sıralanabilir.

            Karahanlı Türkçesi’nin ses bilgisi, ek ve kelime kültürü. Kaşgarlı Mahmud’un ve eseri Divanu Lügati’t-Türk adlı eserinin Türk dili ve dilcilik  tarihi bakımından önemi. Türk ve dünya düşünce tarihi bakımından Yusuf Has Hacib’in ve eseri Kutadgu Bilig’in önemi.

            Harezm Türkçesi’nin ses bilgisi, ek ve kelime kültürü . Yazılı metinlerinin kapalı  e (é) fonemi bakımından önemi. Karahanlı şivesi ve Harezm şivesi yazılı metinlerinden örnekler. İmlâ-ses ilişkilendirilmeleri. Metinlerle  yapılan  çözümlemeler.

TDE 205 Yeni Türk Edebiyatı III                                                                                      (3+0)

            Tanzimat Devri Türk edebiyatı: Şinasi’nin şiiri ve nesri, diğer eserleri, dil ve kültür konularındaki fikirleri, Şinasi’den sonra nevilerin gelişmesi, gazete ve kitap, yeni edebi türlerin ve tiyatronun edebiyatımıza ve sosyal yaşantımıza girmesi, hikâye ve roman, ilk tercümeler, esaret meselesi; Yeni Osmanlılar Cemiyeti, siyasi muhitler, Kararnâme-i Âlî; Ali Suavi’nin kimliği, mizacı, fikirleri; Ziya Paşa, karakteri ve mizacı, şiirleri, Terci-i Bend ve Terkib-i Bend’leri, Zafernâme ve Rüya gibi diğer eserleri, Namık Kemal’in hayatı, siyasi ve sosyal mücadelesi, Avrupa’ya kaçışı, fikirleri, gazeteciliği, şiirleri, tiyatroları ve bunların değerlendirilmesi, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 206 Yeni Türk Edebiyatı IV                                                                                       (3+0)

          Tanzimat Devri Türk Edebiyatı’nın büyük şahsiyetleri ve bunların yeni edebiyatın oluşumundaki öncü rolleri, Hamid, Recaizade Ekrem, Muallim Naci, Beşir Fuad gibi şahsiyetlerin eserleri, fikirleri ve etkileri; Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın oluşumunda etkin rol alan isimler, Recaizade’nin girişimleri, Tevfik Fikret’in Servet-i Fünûn mecmuasının başına getirilmesi ve Servet-i Fünûn’un edebi kimlik kazanması, Servet-i Fünûncu’larla siyasi otoritenin ilişkileri, Servet-i Fünûn’un önde gelen şahsiyetleri ve eserleri, Tevfik Fikret, Cenab Şahabeddin, Halid Ziya, Mehmed Rauf, Hüseyin Cahid, Süleyman Nazif, Faik Âlî gibi şahsiyetlerin eserleri, fikirleri ve etkileri, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 207 Eski Türk Edebiyatı III                                                                                      (2+0)

           15.yy divan edebiyatı döneminin kültürel ve edebi özellikleri, edebi türlerinin tanıtılması. 15.yy’da yetişen şair ve müellifler. Şairlerin divanlarından seçme metinlerin günümüz  Türkçesi’ne aktarılması, aruz ve edebi sanat ve mazmunlarla birlikte açıklanması. Örnek olarak ele alınan şairler Şeyhi, Ahmet Paşa ve Necati Bey.

TDE208 Eski Türk Edebiyatı IV                                                                                       (2+0)

            15.yy edebiyat temsilcileri, eserleri ve eserlerinden örneklerin tanıtılması. Bu yüzyılın edebî özellikleri ve sonraki asırlara etkileri. 16.yy’ a hazırladığı zemin. Ahmet-Dâi, Avni, Harimi, Atayi, Nizami, Mesihi, Zeynep Hatun vb.

TDE  209 Osmanlı  Türkçesi  III                                                                                       (2+0)

Osmanlı Türkçesi’nde Arapça unsurlar. Arapça kelimelerin yapıları. Aslî ses, zaid ses kavramları. Mücerret sülasi mastarlar. Vezin bulma çalışmaları, örnekler. Türetme (müştak) çalışmaları. Müzidünfih (kıyasî) mastarlar. Vezinlere göre kelime örnekleri. İlm-i fail ve ism-i mef’ul çalışmaları. Arapça çokluk yapma şekilleri. Farsça asıllı kelimelerin yapıları. Farsça olumsuzluk şekilleri. Farsça öne ve sona gelen unsurlar. Metin okuma anlama çalışmaları. El yazısı çalışmaları.

TDE  210 Osmanlı  Türkçesi  IV                                                                                       (2+0)

           Osmanlı Türkçesi’nde tamlama (terkip) kavramı. Arapça tamlamalar. Farsça tamlamalar. İsim ve sıfat tamlamaların ayırt edilmesi ve Türkçe’ye çevirme çalışmaları. Metinlerle transkripsiyon (çevriyazı) çalışmaları. Günümüz  Türkçesi’nden Osmanlı Türkçesi’ne, Osmanlı Türkçesi’nden günümüz  Türkçesi’ne aktarma çalışmaları. Hızlı okuma çalışmaları. Arapça ve Farsça asıllı kelimelerden türetme çalışmaları. Tarihi metinlerden Türkçeleştirme çalışmaları. Hat örneklerini okuma ve el yazısı çalışmaları.

TDE 213 Edebiyat Bilgi ve Teorileri                                                                                 (2+0)

            Teorik olarak edebiyatın tahlili; edebî sanatların anlaşılması için belagat, fesahat, beyan, meani ve müsned kavramlarının tanımı, tahlili ve örneklerle yorumlanması. Söz sanatları ile fikir sanatlarının özelliklerinin belirlenmesi, örneklerle uygulamalı bir şekilde sanatın kavratılması.

            Mecaz, istiare, kinaye, akis, aliterasyon, tarih düşürme sanatlarının çeşitleri, ebced hesabının yapısı, mantığı ve uygulanması.

            Tecahül-i ârifane, hüsn-i ta’lîl, cinas ve benzeri sanatların kullanım şekilleri, amaçları ve örneklendirilmesi... Aruz sanatı, mantığı, “Türk Aruz”nun özellikleri v.b....

TDE 215 Türk Dili III (Özbek - Yeni Uygur Türkçesi)                                                    (2+0)

Özbek kelimesi ve ÖzbekTürkleri. Özbek Türk şivesinin Türk şiveleri arasındaki yeri. Bu şivenin özet grameri. Eski ve yeni (Kril ve Lâtin esaslı) Özbek alfabelerinin öğretilmesi.Çolpan, Fıtrat, Aybek, Cemal Kemal, Rauf Parfi ve diğer Özbek şair ve yazarlarına ait edebî metinlerin çevriyazımı ve Türkiye Türkçesi’ne aktarılması. Bu metinlerdeki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa metindeki söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

           Uygur kelimesi ve Uygur Türkleri. Yeni Uygur Türk şivesinin Türk şiveleri arasındaki yeri. Bu şivenin özet grameri. Arap ve Kril esaslı yeni Uygur alfabelerinin öğretilmesi. Mehmet Emin Buğra, Kurban Barat , Abdurahim Ötkür, Mehmet Ali Tevfik, Mahmut Zayit ve diğer Uygur şair ve yazarlarına ait edebî metinlerin çevriyazımı ve Türkiye Türkçesi’ne aktarılması. Bu metinlerdeki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa metindeki söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

TDE 217 Arapça I                                                                                                               (2+0)

Arap dili ve Arap dünyası ve edebiyatı hakkında genel bilgiler. Alfabe, imlâ kuralları, isim türleri ve özellikleri sıfat türleri ve özellikleri, tamlamalar zamirler, zarflar, fiiller, fiilde bablar, zaman ve fiil çekimleri, sayılar, renkler, ülke adları, metinler, atasözleri ve konuşma uygulamaları.

TDE 218 Arapça II                                                                                                             (2+0)

Nesb ve cezm edatları. Kane-inne ve kardeşleri. Fiillerin meçhûl halleri.Fail ve Mef‘ulbih. Haberin çeşitleri. Cümle öğeleri, kuruluşları ve yapıları. İnsan vücudunun azalarının isimleri, metinler. şiir parçaları konuşma uygulamaları.

TDE 219 Farsça I                                                                                                               (2+0)

Fars dili ve edebiyatı hakkında bilgiler. Alfabe, isim, anlamları ve yapıları bakımından isimler. Sıfatlar, yapıları, görev ve dereceleri ile belirtme bakımından sıfatlar. Sayılar, fiiller, mastarlar. Yapı, nesne ve öznelerine göre fiiller. Fiillerde kip ve zamanlar. Zarflar, metinler, atasözleri ve konuşma uygulamaları.

TDE 220 Farsça II                                                                                                              (2+0)

          Edat ve bağlaçlar. Cümle, cümle öğeleri, anlamları, yüklemleri, kuruluşları ve yapıları. Yan cümle türleri. Metinler, şiirler ve konuşma uygulamaları

TDE 221 Türk Halk Bilimi I                                                                                              (2+0)

Kültür, kültür kavramı ve tanımı, kültürle ilgili kavramlar ve tanımlar, elit kültürü, halk kültürü,  kültür karmaşığı, ananevi kültür, üst kültür-alt kültür, üst kimlik-alt kimlik,  kültür kompleksi, kültür alanı, kültür kalıbı, dil-kültür münasebeti, dil-toplum münasebeti,  kültür süreci ve kültürel süreçler; kültürleme, kültürlenme, kültürleşme, kültürel yayılma, kültür şoku, zorla kültürleme, sosyal-kültürel değişme, sosyal norm kavramı ve tanımı,  Türk kültüründe  sosyal normlar, moda, teamül, görenek, âdet, gelenek, örf, töre, küreselleşme ve kültür, küreselleşme ve halk kültürü.

TDE 223 Türk Halk Edebiyatı I                                                                                        (2+0)

Halk kavramı, edebiyat kavramı, halk edebiyatı kavramı ve alanı, halk edebiyatı konuları, halk edebiyatının millî birliğin oluşmasındaki rolü, Türk halk edebiyatı sahasında yapılan çalışmalar, Türk anlatmalarının kaynakları, destanlar, koşuklar, sagular, efsane, efsanenin tanımı, efsane ile ilgili çalışmalar. Efsanenin özellikleri, Grimm Kardeşler’in efsane konusundaki çalışmaları, Türkiye’de efsane çalışmaları,Türk mitolojisi konusunda yapılan çalışmalar.

TDE  226 Türk Halk Bilimi II                                                                                            (2+0)

            Türk töresi: Türklerde töre anlayışı, Türk töresinin temelindeki inanç ve inanışlar, geçiş dönemleri (genel), doğum, çocuk, sünnet, evlenme. Evlilik-akrabalık türleri, akrabalık incelemeleri, akrabalık sistemleri, tek soylu, çift soylu, tercihli, akrabalık terimleri, soya dayalı, evliliğe dayalı, tasavvurî (sanal), kan kardeşliği, süt kardeşliği, ahiret kardeşliği, yol kardeşliği  (musahiplik), sağdıçlık, yengelik, kına analığı, ad babalığı, kirvelik, evlilik türleri, tek eşli evlilikler, çok eşli evlilikleri, küme evliliği(seksüel komünizm), potansiyel evlilik, tercihli evlilik türleri, beşik kertme, söz alma- söz verme, berder, taygeldi, baldızla evlilik, kayınbiraderle evlilik, kardeş çocukları arası evlilik, bir dizi erkek kardeşin bir dizi bacıyla evliliği, oturakalma,  evlilik öncesi âdet ve gelenekleri, kız isteme, dil bağı, söz kesimi, nişan, nikâh, düğün, evlilik sonrası âdet ve gelenekler, ölüm âdetleri (genel) ölüm öncesi, ölüm sırası, ölüm sonrası, halk bilgisi, halk ekonomisi, halk müziği ve oyunları. Çalışmalar, efsane örnekleri, halk edebiyatı hakkında yazılmış önemli makaleler.

TDE 228 Türk Tiyatro Tarihi                                                                                             (2+0)

            Tanzimattan önceki seyirlik oyun geleneği, Şinasi’den günümüze kadar Türk tiyatrosunun özellikleri, geçirdiği merhaleler ve başlıca örnekler.

TDE 230 Türk Halk Edebiyatı II                                                                                       (2+0)

            Destan nedir, yazılı destanların ayırt edici özellikleri, Oğuzlar’ın destanları, Dede Korkut, Dede Korkut’un kimliği, Dede Korkut Kitabı’ının bulunuşu, Vatikan ve Dresten nüshaları, Dede Korkut Hikâyeleri, Dede Korkut Kitabı ve Dede Korkut Hikâyeleri İle ilgili incelemeler, halk edebiyatımız içinde Dede Korkut Kitabı’nın yeri, halk hikâyesi kavramı ve tanımı, Türk halk hikâyeleri, halk hikâyelerinin kayda geçirilmesi, hikâye örnekleri, meddah hikâyeleri, hikâye incelemeleri, Türk dünyasında Türk halk hikâyeleri, Azerbaycan ve diğer Türk cumhuriyetleri halk hikâyeleri.

TDE 301 Türk Dil Bilgisi V (Söz Dizimi)                                                                           (2+0)

Türkiye Türkçesi’nde söz dizimi alâkaları. Kelime, kelime grupları ve cümlenin temel belirtileri. İsim tamlamaları ve fiil grupları. Cümlenin  sınıflandırılmasının ölçüleri. Basit cümlenin türleri. Cümlenin temel ve yardımcı ögeleri. Basit ve birleşik cümle ögelerinin öğretilmesi.

            Gramer bakımından cümle ögeleri ile alâkası olmayan kelimeler.

TDE 302 Türk Dil Bilgisi VI (Söz Dizimi)                                                                         (2+0)

Türk dilinde birleşik cümlenin oluşum kanuna uygunluğu. Türkiye Türkçesi’nde birleşik cümlenin sınıflandırılması ölçüleri. Basit ve birleşik cümlenin farklı yönlerinin ilmî açıdan  benimsetilmesi. Birleşik cümlenin türleri. Bağımsız birleşik cümleler. Bağımlı birleşik cümleler ve onun türleri. Bağımlı birleşik cümlelerin yazı-konuşma kültürünün gelişmesindeki rolü.

TDE 304 Türk Dili VI (Kıpçak - Çağatay Türkçesi)                                                        (3+0)

            Kıpçak kelimesi ve Kıpçak Türkleri. Bu şivenin Türk dili tarihi ve Türk şiveleri içindeki yeri. Altunordu ve Memlûk Kıpçak Türkçesi’yle yazılmış eserler ve bunlar üzerinde yapılmış çalışmaların tanıtılması. Kıpçak Türkçesi’nin özet gramerinin verilmesi. Başta Codex Cumanicus, Gülistan tercümesi (Seyf-i Sarayî), İrşâdü'l-Mülûk ve's-Selâtîn, Baytaratü'l-Vâzıh ve Münyetü'l Guzat olmak üzere Kıpçak Türkçesi metinlerinin çevriyazımı ve bugünkü Türkiye Türkçesi’ne aktarılması. Bunlardaki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

Çağatay Türkçesi’nin Türk dili tarihi ve Türk şiveleri içindeki yeri Bu Türk şivesiyle yazılmış eserler ve bunlar üzerinde yapılmış çalışmaların tanıtılması. Çağatay Türkçesi’nin özet gramerinin verilmesi. Başta Ali Şir Nevaî'nin Muhakemetü'l-Lûgateyn, Nesayimü'l-Muhabbe min Şemayimü'l-Fütüvve, Lisanü't-Tayr; Ebu'l-Gazi Bahadır Han'n Şecere-i Terakime ve Babür Şah'ın Hatırat'ı olmak üzere Çağatay Türkçesi metinlerinin çevriyazımı ve bugünkü Türkiye Türkçesi’ne aktarılması. Bunlardaki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

TDE 305 Yeni Türk Edebiyatı V (Metin Tahlili)                                                               (2+0)

            Yeni Türk edebiyatı metin tahlilleri, metin tahlili metotları, üslûpbilimi açısından metinlerin çözümlenmesi ve değerlendirilmesi. Şinasi’nin Münacat adlı şiirinin stilistik açıdan tahlili, Namık Kemal’in Hürriyet Kasidesi adlı şiirinin, Sadullah Paşa’nın On Dokuzuncu Asır adlı şiirinin, Akif Paşa’nın Kasîde-i Adem adlı şiirinin,  Ziya Paşa’nın Terci’i-i Bend adlı şiirinin, Abdülhak Hamid’in Külbe-i İştiyak adlı şiirinin, R.M.Ekrem’in Yakacık’ta Akşamdan Sonra Bir Mezarlık Alemi adlı şiirinin, Cenab Şahabeddin’in Elhan-ı Şita adlı şiirinin, Ahmed Haşim’in Yollar adlı şiirinin, Y.Kemal’in “Açık Deniz” adlı şiirinin vb. tahlili, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 306 Yeni Türk Edebiyatı VI                                                                                      (2+0)

            Servet-i Fünûn edebiyatına kadar oluşumların ve Servet-i Fünûn Dönemi Türk edebiyatının genel nitelikleriyle tanıtılması; bu dönemin belli başlı temsilcilerinin metinlerinden de yararlanmak suretiyle, devrin ve sanatçıların ortaklaşa oluşturdukları ilke ve yaklaşım tarzlarının incelenmesi. Tevfik Fikret, Cenab Şahabeddin, Halid Ziya, Mehmed Rauf, Hüseyin Cahid, Sami Paşazade Sezai, Hüseyin Siret, H.Nâzım, Ayın Nâdir (Ali Ekrem), Faik Âlî, Süleyman Nazif gibi dönemin önde gelen şair, yazar, hikâyeci ve romancılarının ve devrin gözde tenkitçisi Ahmed Şuayb’in dikkate değer metinleriyle birlikte ele alınması, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 307 Eski Türk Edebiyatı V                                                                                        (2+0)

            16. yüzyıl eski Türk edebiyatına genel bir bakış; bu yüzyılda divan edebiyatının özellikleri, yurt sathına yayılışı, Türk edebiyatına kazandırdıkları yeni ufuklar ve kalite...16. ve daha sonraki asırlara  damgasını vuran Fuzûlî’nin biyografisi, edebî şahsiyeti, sanat ve fikir kalitesi , eserlerinin tanıtamı. Füzûlî’den örnek parçaların  okunması ve yorumu...

            Şair Zâtî’nin hayatı, sanatı, edebi kişiliği; 16. yy şairleri üzerindeki etkisi, Bâkî’nin, Hayalî Bey ve Taşlıcalı Yahya gibi ustalara önderlik ve rehberlik yapması ve eserlerinden örnekler işlenmesi

            Bâkî’nin, Hayali Bey’in, Taşlıcalı Yahya’nın hayatı, sanatı, ve edebî kişiliği ile Türk edebiyatına kazandırdıkları yenilikler. İstanbul tarzı... Bâkî’nin, Hayali Bey’in, Taşlıcalı Yahya’nın  eserleri, siyasi kimlikleri, hayat görüşleri. Edebî metinlerinden örnekler işlenmesi

TDE 308 Eski Türk Edebiyatı VI                                                                                      (2+0)

            Taşlıcalı Yahya Bey, Bağdatlı Ruhî, Aziz Mahmut Hüdâi, Şeyhülislam Yahya Efendi ve Nef’i gibi şairlerin, hayatı, sanatı  ve edebiyat görüşleri, edebiyatımızdaki yerleri, kişisel katkıları, sanat görüşlerindeki farklılıkların sebepleri tek tek ve sırayla incelenecek dönemin edebiyatıyla yorumlanacaktır. Bu dönemdeki tenkit ve hikemî tarzın doğuş sebepleri.

            İsmi geçen şairlerimizin eserlerinden örnek parçaların okunması ve yorumlanması, şekil özelliklerinin ve kalıplarının bulunması, biçim yönünden incelenmesi ile 17. yy’ın edebiyatımızdaki genel çizgisinin belirlenmesi ve bu etki ile gelişen edebiyatımız.

TDE 315 Anadolu ve Rumeli Ağızları I                                                                             (2+0)

           Ağız, şive, lehçe kavramları, bu kavramlar içerisinde ağzın yeri, ağız araştırmalarının gerekliliği, ağızlar ve yazı dili münasebeti, Anadolu ağızlarının oluşumu, ağızların oluşumundaki unsurlar, etnik yapı ve etnik yapının oluşumla ilgisi, mecburî iskân, savaş, göçler, coğrafi konum, iklim, sosyal ve kültürel yapı ile ağızlar arasındaki ilişki ve ağızların oluşumuna katkıları, Kınık, Salur ve Avşar dil özellikleri ve ağızlardaki örnekleri,  Anadolu ağızlarının sınıflandırılması, ağız araştırmaları ve derlemelerde takip edilecek metot. Çevriyazı işaretleri ve ağız metinlerinden örnek morfoloji ve fonetik uygulamaları.

TDE 316 Anadolu ve Rumeli Ağızları II                                                                            (2+0)

Ağız metni işaretlerinin verilmesi. Doğu Karadeniz'den Rize, Orta Karadeniz'den Ordu, Doğu Anadolu'dan Erzurum ve Kars, Güneydoğu Anadolu'dan Diyarbakır ve Şanlıurfa, İç Anadolu'dan Nevşehir, Batı Anadolu'dan Zonguldak, Bartın, Aydın, Denizli, Uşak ağızlarının özelliklerinin özet hâlinde verilmesi. Her birine ait yayımlanmış metinlerin ağız özellikleri bakımından incelenmesi.

           Rumeli ağızları çerçevesinde Edirne, Doğu Trakya, Batı Rumeli ve Kuzeydoğu Bulgaristan Türk ağızlarının özelliklerinin özet hâlinde verilmesi. Her birine ait yayımlanmış metinlerin ağız özellikleri bakımından incelenmesi.

TDE 317 Türk Dili V (Tatar- Başkurt Türkçesi)                                                              (2+0)

Tatar kelimesi ve Tatar Türkleri. Tatar Türk şivesinin Türk şiveleri arasındaki yeri. Bu şivenin özet grameri. Eski ve yeni (Kril ve Lâtin esaslı) Tatar alfabelerinin öğretilmesi. Abdullah Tukay, Musa Celil, Ravil Fayzullin, Renat Haris ve diğer Özbek şair ve yazarlarına ait ya da Çora Batır Destanı gibi anonim edebî metinlerin çevriyazımı ve Türkiye  Türkçesi’ne aktarılması. Bu metinlerdeki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa metindeki söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

           Başkurt kelimesi ve Başkurt Türkleri. Başkurt Türk şivesinin Türk şiveleri arasındaki yeri. Bu şivenin özet grameri. Kril esaslı Başkurt alfabesinin öğretilmesi. Nazar Necmi, Bulat Rafikov ve diğer Başkurt şair ve yazarlarına ait edebî metinlerin çevriyazımı ve Türkiye  Türkçesi’ne aktarılması. Bu metinlerdeki kelimelerin ses ve ekleşme bakımından incelenmesi. Varsa metindeki söz dizimi özelliklerinin belirtilmesi.

TDE 318 Türk Halk Edebiyatı IV                                                                                      (2+0)

            Halk şiiri (genel), halk şiirinin özellikleri, halk şiiri türleri, tekerleme, tekerleme tanımı, oyun tekerlemeleri, söz cambazlığı, Türk dünyasında tekerlemeler, türkü, türkü nedir, türkü çeşitleri, türkülerin konuları ve söylenme yerleri, türkülerin özellikleri, türkü çalışmaları, ninniler, ağıtlar, mani nedir, mani çeşitleri, maniler üzerine çalışmalar.

TDE 319 Türk Halk Edebiyatı III                                                                                     (2+0)

            Masal, masal çeşitleri, masal tekerlemesi, hayvan masalları, olağanüstü masallar, gerçekçi masallar, masal çalışmaları, Türk dünyasında masallar, fıkra (genel) fıkranın özellikleri, fıkralar ve küçük hikâyeler, fıkralar ve nükteli hikâyelerin çeşitleri, fıkra tipleri, Nasrettin Hoca, Türk dünyasında  Nasrettin Hoca, fıkralar ve diğer anlatım türlerinin mukayesesi.

TDE 320 Roman ve Hikaye Tahlilleri                                                                               (2+0)

            Roman ve hikâye tahlili konusunda teorik bilgiler, roman ve romanların tasnifi, batıda romanın macerası, batıda romanın ilk örnekleri, batılı romanın Türkiye’ye girişi, çeviri eserler ve etkileri, batılılaşma çabası ve bunun romanlara yansıması; Tanzimat, Servet-i Fünun, Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerine ait seçme roman ve hikâyelerden tahlillerin yapılması (Felâtun Bey ile Rakım Efendi, Taşşuk-ı Tal’at ve Fitnat, Araba Sevdası, Mai ve Siyah, Aşk-ı memnu, Fatih-Harbiye, yeni-roman ve bu türde eserlerden seçme metinlerin örneğin Kara Kitap ve Yeni Hayat gibi bazı eserlerin çözümlenmesi) bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE  321 Araştırma Usulleri                                                                                             (2+0)

Araştırma, inceleme kavramları. Bilim adamının vasıfları. Bilimsel araştırmanın safhaları. Bilimsel araştırma usulleri. Kaynak tarama ve kütüphanelerden yararlanma. Makale ve kitap plânı. Eleştiri ve değerlendirme. Fişleme ve bibliyografya bilgisi. Dipnot  gösterme, alıntı yapma. Fihrist ve kavram indeksi

TDE 322 Eski Türk Edebiyatı’nda Nesir    II                                                                    (1+0)

           13-16.yüzyıllar arasında Eski Türk Edebiyatında nesrin genel durumu, özellikleri, belli başlı yazarlar ile eserlerinden seçilmiş metin örnekleri. Latifî (Tezkire-i Latifî), Kınalızâde Hasan Çelebi (Tezkiretü’ş-Şuarâ), Fuzulî (Hadikatü’s-Süedâ), Bâkî (Meâlimü’l-Yakîn), Evliyâ Çelebi (Seyahatnâme), Kâtip Çelebi (Cihannümâ), Sâlim (Tezkire-i Sâlim), Râmiz (Âdâb-ı Zurafâ), Esrâr Dede (Tezkire-i Şuarâ-yı Mevleviye), Davud Fatin (Hâtimetü’l-Eş’âr) ve Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey (Tezkire-i Şuarâ)’in hem nesir yazarlıkları üzerinde durulması, hem de parantez içinde verilen eserlerinden seçilmiş metin örneklerinin incelenmesi.

TDE  324 Anlam  Bilgisi                                                                                                     (2+0)

           Anlam bilgisi ve tarihçesi. Anlam bilgisinin dil bilgisi  ve dilbilim içindeki yeri. Türk anlambilimi. Türkçe’nin anlam özellikleri. Edebî sanatlar ve anlam. Adlandırma, anlam değişmeleri. Çok anlamlılık, eş anlamlılık. Atasözleri ve deyim zenginliğimiz.

TDE 325 Eski Türk Edebiyatı’nda Nesir    I                                                                     (1+0)

            Eski Türk Edebiyatında nesrin yeri ve önemi; nesir çeşitleri, tanım ve özellikleri; 13-16.yüzyıllar arasında Eski Türk Edebiyatında nesrin genel durumu, özellikleri, belli başlı yazarlar ile eserlerinden seçilmiş metin örnekleri. Mevlânâ (Fîhi Ma Fîh, Mecâlis-i Seb’a, Mektubât), Hamzavî (Hamzanâme), anonim bir Battalnâme, Erzurumlu Darîr (Sîretü’n-Nebî), Ali Şîr Nevâî (Mecâlisü’n-Nefâis), Yazıcıoğlu Ali (Selçuknâme-Oğuznâme), Mesihî (Gül-i Sadberg), Ahmed-i Dâî (Tıbb-ı Nebevî), Sinan Paşa (Tezkiretü’l-Evliyâ, Tazarrunâme), Âşıkpaşa-zâde (Tevârih-i Âl-i Osman) ve Eşrefoğlu Rûmî (Müzekki’n-Nüfus)’nin hem nesir yazarlıkları üzerinde durulması, hem de parantez içinde verilen eserlerinden seçilmiş metin örneklerinin incelenmesi.

TDE 351 Yeni Türk Edebiyatı Bibliyografyası (Seçmeli)                                     (2+0)

           Yeni Türk edebiyatı alanında bilimsel araştırmanın ve kaynakların önemi, faydalanma yolları; Türkiye’deki belli başlı kütüphanelerin tanıtılması ve faydalanma yolları; kataloglama, dewey sistemi, fişleme ve fiş tarama usulleri; araştırma usulü kaynakları. Sözlükler; Osmanlı Türkçesi, Arapça, Farsça, Fransızca ve İngilizce sözlükler, terim sözlükleri. Ansiklopediler, yeni Türk edebiyatı için kaynak niteliği taşıyan maddeler, edebiyat tarihleri, anketler açık oturumlar, söyleşiler, biyografik, monografik çalışmalar, inceleme ve eleştiri kitapları, hatıralar, edebiyatçı mektupları, dergiler, yıllıklar, armağan kitaplar, bilgisayardan edebiyatta yararlanma vb, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 352 Yeni Türk Edebiyatı Tenkit Tarihi   (Seçmeli)                                      (2+0)

            Tenkit terimi ve kavramı, tenkidin mahiyeti ve tenkitte bazı değer ölçüleri, batı edebiyatında tenkit, modern Türk edebiyatında tenkit ve tenkit anlayışları (divan edebiyatından Tanzimat’a kadar, Tanzimat’tan Servet-i Fünûn Dönemi’ne kadar tenkit anlayışı, Servet-i Fünûn Dönemi, Meşrutiyet Dönemi, Milli Edebiyat Dönemi ve Çağdaş edebiyatta tenkit anlayışları, bu konuda ortaya konulan görüşler, tartışmalar ve değerlendirmeler), kuramsal ve uygulamalı tenkit ve bu alanda yapılan çalışmalar, bu dersin içeriğini oluşturmaktadır.

TDE 353 Metin Şerhi  (Eski Türk Edebiyatı)  (Seçmeli)                                                  (2+0)

           Metin şerhi, metin tahlili, metin incelemesi, tanımları ve aralarındaki farklar, klâsik metinlerin şerhine dair anlayış, yaklaşım ve metotlar; bir metnin şerh edilebilmesi için gerekli alt yapı bilgilerinin ana hatlarıyla hatırlatılması ve takviyesi; seçilen dinî-tasavvufî veya din dışı (profane) metinlerden beyit veya gazel çapında uygalamalı şerh örnekleri.

TDE 354 Tekke ve Tasavvuf Edebiyatı   (Seçmeli)                                                         (2+0)

          Tekke ve tasavvuf edebiyatına dair genel bilgiler çerçevesinde divan edebiyatı, bilhassa dinî ve tasavvufî kaynakları, tasavvuf düşüncesi, ve çeşitli tasavvuf nazariyeleri ve tasavvuf terimleri hakkında bilgiler verilerek meşhur şahsiyetler ve eserlerinden seçilmiş örnekler üzerinde uygulamalı çalışmalar yapılmaktadır. Bu derste ele alınan şahsiyetleri şu şekilde sıralamak mümkündür: Yunus Emre, Seyyid Nesimî, Hacı Bektaş-ı Veli, Hacı Bayram-ı Veli, Aziz Mahmud Hüdâi, Eşrefoğlu Rumî vs.

TDE 355 Türk Dünyası Halk Bilimi   (Seçmeli)                                                               (2+0)

            Türkistan (doğu - batı) coğrafyasında yaşayan Türk gruplarının halk kültürleri, Kazak Türkleri, Kırgız Türkleri,  Özbek Türkleri, Azerbaycan Türkleri, Türkmenistan Türkleri, Kuzey Kıbrıs Türkleri, Türk Muhtar Cumhuriyetleri, Doğu Türkistan, Tatar-Başkurd, Kırım Türkleri, Çuvaş, Gagavuzlar (Gökoğuz), Yakut, Tuva, Hakas vb Türklerin halk kültürü ve halk bilimi, gelenekler, töreler, inançlar, halk ekonomisi, halk bilgisi vb...

TDE 356 Türk Halk Bilimi Bibliyografyası  (Seçmeli)                                                     (2+0)

             Ziya Gökalp, Rıza Tevfik ve Köprülü’den itibaren Türk halk bilimi ile ilgili olarak yapılan çalışmalar; folklorun evrensel nitelik kazanması; Pertev Naili Boratav ve eserleri; Sedat Veyis Örnek ve eserleri; Orhan Acıpayamlı ve eserleri. Folklorla ilgili kurumlar ve yayınları; akademik kurumlar; Millî Folklor Enstitüsü. Kitaplar, makaleler, ansiklopedi maddeleri, Türk halk biliminden bahseden kaynaklar, Türk halk bilimi ile doğrudan ilgili olan kaynaklar, bu kaynakların tasnifi ve incelenmesi, seminer çalışmaları.     

TDE 357 Türk Töresi  (Seçmeli)                                                                                        (2+0)

            Türk kişiliği, Türk hukuku, Türk kamu hukuku, ananevî hukuk, geçmişten günümüze cezayı gerektiren kusurlar, kan davaları, bügü, Türk kültür kalıpları, toylar, önemli gün ve geceler, nevruz, hıdrellez, Türk mantığı, Türk mantığının prensipleri, Türklerin kâinat anlayışı, yaşayış, imece, Türk misafirperverliği, komşuluk, günümüzde  komşuluk ve hemşehrilik kurumları, Ahilik, yarenlik, akran cemaatleri, diğer dernekler...

TDE 358 Türk Dünyası Halk Edebiyatı  (Seçmeli)                                                           (2+0)

            Türkistan (doğu-batı) coğrafyasında yaşayan Türk gruplarının halk edebiyatları, Kazak Türkleri, Kırgız Türkleri,  Özbek Türkleri, Azerbaycan Türkleri,Türkmenistan Türkleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Türk Muhtar Cumhuriyetleri, Doğu Türkistan, Tatar-Başkurd, Kırım Türkleri, Çuvaş, Gagavuzlar (Gökoğuz), Yakut, Tuva vb Türklerin halk edebiyatı, Ahıska Türkleri, İran Türkleri, Irak Türkleri, Suriye Türkleri, Afganistan ve Tacikistan Türkleri, Hazar ve Karaylar, Kumuklar, Karaçay Malkar, Nogaylar, Kundur ve Kafkasya Türkmeni, Meshet Türkleri, Balkan Türkleri,  Bulgaristan Türklerinin halk edebiyatları ve halk edebiyatı çalışmaları. Destanlar, hikâye ve hikâye araştırmaları, edebî şahsiyetler.

TDE 359 Divan Edebiyatı Tartışmaları (Seçmeli)                                                 (2+0)

             Divan edebiyatının tarihi, muhtevası ve çerçevesi üzerinde kısaca durulduktan sonra, Tanzimat’tan itibaren günümüze kadar devam eden divan edebiyatı ile ilgili tartışmalar, eski-yeni kavgaları, vezin, kafiye, nazım şekilleri, taklit, şekil, muhteva gibi edebiyatçıların üzerinde durdukları önemli konular ele alınmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili akademik ve popüler mahiyetteki çalışmalar üzerinde de durulmaktadır. Bu tartışmaların odağında bulunan sanatkârlardan birkaçı şunlardır: Namık Kemal, Ziya Paşa, Muallim Naci, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülbaki Gölpınarlı vs.

TDE 360 Eski Türk Edebiyatı Bibliyografyası  (Seçmeli)                                    (2+0)

             Eski Türk edebiyatının a-Klâsik dönem yazma metinlere dayalı birinci derecedeki kaynakların tanıtılması (Belli başlı tezkire, divan ve mesneviler). b-Eski Türk Edebiyatı’na kaynaklık etmeleri bakımından önemli Osmanlı Türkçesi matbu eserlerin tanıtılması (Belli başlı edebiyat tarihleri, biyografi kitapları, mecmualar). c-Latin harfli kaynakların tanıtılması (Eski Türk edebiyatıyla ilgili kitap, katalog, makale vb. yayınların listesi ve belli başlı örnekler hakkında tanıtıcı bilgiler).

TDE 361 Ortak Türk Yazı Dili  (Seçmeli)                                                                         (2+0)

            M. Kemal Atataürk’ün  Türk dünyasında  dil ve   kültür birliği siyaseti. Ortak yazı dili meselesinin meydana çıkış tarih. Ortak Türk yazı dili hakkında fikirler. Şemseddin Sami, Ömer Seyfettin,  Yusuf Akcuraoğlu ve başkaları.

Ünlü fikir adamı İsmail Gaspralı “Dilde, Fikirde ve  İşte Birlik”. Türk dünyasında  alfabenin  geçtiği tarihi yol. Ortak Alfabe, ortak kelime ve ortak imlâ birliği. Ortak Türk yazı diline sahip olma Türk Dünyası Birliği’ne giden en önemli yoldur.

TDE 362 Çağdaş Türk Edebiyatları  (Seçmeli)                                                                 (2+0)

            Türk dünyasının sözlü ve yazılı edebiyatları, Türk dünyasında yayın hayatı, Ceditçiler hareketi; Azerbaycan edebiyatı (Hüseyin Şehriyar, Celil M. Kulizade...), Batı Trakya Türklerinin edebiyatı, Bulgaristan Türklerinin edebiyatı, Irak Türklerinin edebiyatı, Kıbrıs Türklerinin edebiyatı, Kazak Türklerinin edebiyatı, Kazan Tatar Türklerinin edebiyatı, Kırgız Türklerinin edebiyatı, Özbek Türklerinin edebiyatı, Uygur Türklerinin edebiyatı, Türkmen şiiri, Makedonya, Kosova ve Bosna Türklerinin edebiyatı vb. bu dersin iç